Ang mga Beteranong Pilipino: Tinawag sa Ilalim ng Bandila ng Amerika noong 1941, Inalis Dito noong 1946
English · Español · Français · Italiano · 中文 · Tiếng Việt · Tagalog
Tinawag sila sa serbisyo ng Estados Unidos sa pamamagitan ng pangalan, sa pamamagitan ng utos ng pangulo, noong Hulyo 1941 — humigit-kumulang 260,000 sa kanila. Ipinaglaban nila ang pananakop ng Hapon sa sarili nilang bansa sa ilalim ng isang kumander na Amerikano at isang bandilang Amerikano, at mahigit 57,000 sa kanila ang namatay sa paggawa nito. Noong 1946, sumagot ang Kongreso ng isang pangungusap: ang kanilang serbisyo ay «shall not be deemed» (sa Tagalog: ay hindi ituturing) na naging serbisyo sa sandatahang lakas ng Estados Unidos. Ang pahinang ito ay ang nakadokumentong rekord ng serbisyo, ng pangungusap, ng mga bahagyang remedyo na sumunod sa loob ng walumpung taon, at ng pagtutuos na nananatiling bukas.
Ang serbisyo at ang pangako
Noong 1941 ang Pilipinas ay isang Commonwealth ng Estados Unidos, at ang mga Pilipino ay mga mamamayan (nationals) ng Estados Unidos. Noong Hulyo 26, 1941, habang papalapit ang digmaan sa Pasipiko, inilabas ni Pangulong Franklin D. Roosevelt ang utos militar na tumatawag sa organisadong puwersang militar ng Philippine Commonwealth sa serbisyo ng sandatahang lakas ng Estados Unidos. Ang Philippine Commonwealth Army ay isinama sa United States Army Forces in the Far East (USAFFE), sa ilalim ni General Douglas MacArthur. Itinatala ng Filipino Veterans of World War II Congressional Gold Medal Act, na naipasa makalipas ang pitumpu’t limang taon, ang sukat na kalaunang kinilala mismo ng Kongreso: mula Hulyo 1941 hanggang Disyembre 1946, 260,000 sundalong Pilipino at Pilipino-Amerikano ang nagsilbi at lumaban para sa Estados Unidos at sa Pilipinas.
Ang pagkakaunawa kung saan sila nagsilbi ay hindi malabo. Isinama sila bilang mga puwersa ng Estados Unidos, binayaran at pinangasiwaan — gaano man kaimperpekto — bilang mga puwersa ng Estados Unidos, at itinuring ng noo’y Veterans Administration ang mga beterano ng Commonwealth Army na karapat-dapat para sa mga benepisyo ng beterano ng Estados Unidos; itinatala ng Congressional Research Service na noong 1945 ay ipinahayag ni General Omar Bradley, noo’y pinuno ng Veterans Administration, ang opinyon sa Senate Appropriations Committee na kasama sa terminong “mga beterano” ang mga lalaking ito. Palaging inilahad ng mga tagapagtaguyod at ng mga beterano mismo ang pangako sa buong anyo nito: ang parehong mga benepisyo gaya ng sinumang iba pang sundalong Amerikano, at isang landas patungo sa pagkamamamayan ng Estados Unidos.
Inatake ng Hapon ang Pilipinas sa loob ng ilang oras pagkatapos ng Pearl Harbor. Ipinaglaban ng mga puwersang Pilipino at Amerikano ang kampanyang nagpapaantala pababa sa Bataan Peninsula at hinawakan ang Corregidor. Nang bumagsak ang Bataan noong Abril 9, 1942, ang mga sumuko — na ang karamihan ay Pilipino — ay pinilit sa Bataan Death March. Ang mga nakatakas sa pagkakahuli ay bumuo ng mga puwersang gerilya na lumaban sa pananakop sa loob ng tatlong taon, nangalap ng impormasyon para sa punong-tanggapan ni MacArthur, nagligtas ng mga bumagsak na airman na Amerikano, at lumaban sa pagpapalaya noong 1944–45. Malinaw na inilalagay ng salaysay ng Smithsonian tungkol sa Congressional Gold Medal ang halaga: mahigit 57,000 ang napatay, at libu-libo pa ang nasugatan o nawawala, sa pagtatanggol sa noo’y teritoryong soberano ng Estados Unidos.
Ang pangakong ginawa sa mga lalaking ito ay ang ginawa sa bawat sundalong tinatawag ng isang pangulo sa serbisyo: magsilbi sa ilalim ng bandila, at ang pamahalaan ng bandila ay tatayo sa likod ng serbisyo. Ang sumusunod ay kung ano ang halaga ng pangakong iyon, sa batas, pagkatapos mapanalunan ang digmaan.
Ano ang nangyari — ang Rescission Acts ng 1946
Natapos ang digmaan noong Setyembre 1945. Nakatakda ang kalayaan ng Pilipinas sa Hulyo 4, 1946. Sa pagitan, nagpasa ang Kongreso ng dalawang hakbang sa appropriations na nagdala ng isang probisyon na nakatuon sa mga lalaking katatapos lamang lumaban sa ilalim ng bandila nito.
Ang First Supplemental Surplus Appropriation Rescission Act (P.L. 79-301), na naisabatas noong Pebrero 18, 1946, ay naglaan ng $200 milyon para sa Army of the Philippines pagkatapos ng digmaan — at ikinabit ang kondisyon na tumutukoy sa kuwentong ito. Ang serbisyo sa organisadong puwersang militar ng Commonwealth of the Philippines, habang ang mga puwersang iyon ay nasa serbisyo ng Estados Unidos sa ilalim ng utos ng Pangulo noong Hulyo 26, 1941, ay «shall not be deemed to be or to have been service in the military or naval forces of the United States or any component thereof for the purposes of any law of the United States conferring rights, privileges, or benefits» (sa Tagalog: ay hindi ituturing na serbisyo o na naging serbisyo sa puwersang militar o pandagat ng Estados Unidos o sa anumang bahagi nito para sa mga layunin ng anumang batas ng Estados Unidos na nagkakaloob ng mga karapatan, pribilehiyo, o benepisyo) dahil sa serbisyong iyon. Dalawang makikitid na eksepsyon ang nakaligtas: mga kontrata ng National Service Life Insurance na umiiral na, at mga pensyon para sa kapansanan o kamatayang kaugnay ng serbisyo — at kahit ang mga iyon ay babayaran sa antas na isang piso ng Pilipinas para sa bawat dolyar, kalahating halaga. Pagkalipas ng tatlong buwan, ang Second Supplemental Surplus Appropriation Rescission Act (P.L. 79-391), na naisabatas noong Mayo 1946, ay naglapat ng parehong limitasyon sa New Philippine Scouts, mga lalaking direktang inenlist sa mismong U.S. Army. Pinanatili ng mas matandang Philippine Scouts — ang “Old Scouts” na nagsilbi bago ang Oktubre 1945 bilang regular na mga sundalo ng U.S. Army — ang kanilang katayuan. Halos lahat ng iba pang sumagot sa tawag noong 1941 ay hindi.
Mahalaga ang mga mekanikong legal, dahil ipinapaliwanag ng mga ito ang lahat ng sumunod. Hindi lamang binawasan ng Rescission Acts ang isang benepisyo. Muling tinukoy nila ang serbisyo mismo na wala para sa mga layunin ng benepisyo — ang probisyon ay nakakodigo ngayon sa 38 U.S.C. § 107 — kaya ang isang lalaki na lumaban sa Bataan sa ilalim ng pamunuan ni MacArthur ay, sa mga mata ng batas sa benepisyo, hindi isang beterano ng Estados Unidos. Ang ganap na pagkakapantay sa sundalong Amerikano sa tabi niya — mga pensyon, ang G.I. Bill, pangangalagang pangkalusugan, mga benepisyo sa libing — ay pinawi, kasama ang inaasahang pagkamamamayan na kasama ng tawag sa serbisyo. Inilahad ng Filipino Veterans Recognition and Education Project (FilVetREP), ang sariling pambansang organisasyon ng kampanya ng mga beterano, ang epekto gaya ng paglalagay nito ng tagapangulo nito, Major General Antonio Taguba (Ret.): dahil sa Rescission Acts ang mga beterano ay “pinagkaitan ng pantay na proteksyon at pantay na pagtrato bilang mga mamamayan ng Estados Unidos — mga karapatang tinamasa ng kanilang kapwa sundalong Amerikano na lumaban sa parehong mga labanan sa pagtatanggol sa parehong bandila ng Estados Unidos.”
Walang ibang kaalyadong puwersa na nagsilbi sa ilalim ng pamunuan ng Estados Unidos sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang tinrato sa ganitong paraan. Hindi iyon paglalarawan ng pahinang ito; ito ang palaging natuklasan ng mga ulat ng CRS, ng mga natuklasan ng Kongreso sa kalaunang batas, at ng walumpung taon ng sariling testimonya ng mga beterano.
Ano ang ginawa ng institusyon pagkatapos
Ang ginawa ng institusyon pagkatapos, sa natitira sa ikadalawampung siglo, ay karamihang tumanggi — nang pira-piraso, sa loob ng mga dekada, habang tumatanda ang mga lalaki. Dumating ang mga bahagyang hakbang, bawat isa ay mas makitid kaysa sa pangako:
- Noong 1990, sa wakas ay binuksan ng § 405 ng Immigration Act ang naturalisasyon sa mga beteranong Pilipino na nagsilbi nang marangal sa ilalim ng pamunuan ng USAFFE — ang landas sa pagkamamamayan, na naibalik makalipas ang apatnapu’t apat na taon, nang walang benepisyo. Si Celestino Almeda, na babalik sa rekord na ito, ay kumuha ng pagkamamamayan ng Estados Unidos noong dekada 1990 sa ilalim ng pagbubukas na iyon.
- Sa buong dekada 1990 at unang bahagi ng dekada 2000, ibinalik ng Kongreso ang antas ng kapansanang kaugnay ng serbisyo sa buong halaga para sa mga beteranong naninirahan sa Estados Unidos at pinalawak ang limitadong benepisyo sa kalusugan at libing — si Almeda, iniulat ng Associated Press, ay nagsimulang tumanggap ng mga benepisyong medikal ng VA noong 2003 sa ilalim ng isang batas na nakatuon sa mga beteranong Pilipino.
Hindi naghintay nang tahimik ang mga lalaki para sa mga dagdag na ito, at ang rekord kung sino ang nagdala ng kasong ito ay kasinghalaga ng rekord ng batas. Ang mga nagdala ay ang mga beterano mismo. Noong tag-init ng 1997, ang matatandang beterano at ang kanilang mga kaalyado ay nagmartsa sa White House, nagtayo ng isang kampamento — “Equity Village” — sa MacArthur Park sa Los Angeles, nagsagawa ng hunger strike, at ikinadena ang kanilang sarili sa bakod ng White House; ang mga estudyante na nakarinig ng mga kuwento ng mga beterano ay nagmartsa at inaresto kasama nila, gaya ng itinatala ng mga kasaysayang pasalita ng Filipino Veterans Recognition and Education Project. Kabilang si Almeda sa mga nagkadena ng kanilang sarili sa bakod. Sa paligid nila ay lumago ang mga organisasyon na nagdadala pa rin ng kaso: ang American Coalition for Filipino Veterans, ang National Alliance for Filipino Veterans Equity, at mula 2013 ang FilVetREP, na nag-organisa ng pambansang kampanya para sa Congressional Gold Medal. Sa Kongreso, ipinakilala ni Senator Daniel Inouye ng Hawaii ang batas sa benepisyo ng mga beteranong Pilipino taon-taon — binibilang ng mga tagapagtaguyod ang labingwalong taon ng mga panukalang batas — at unang ipinakilala ni Representative Jackie Speier ang Filipino Veterans Fairness Act noong 2011 at sa bawat Kongreso kung saan siya nagsilbi pagkatapos noon.
Ang pinakamalaking iisang remedyo ay dumating noong 2009. Ang Section 1002 ng American Recovery and Reinvestment Act (P.L. 111-5), na nilagdaan noong Pebrero 17, 2009, ay lumikha ng Filipino Veterans Equity Compensation (FVEC) Fund: isang minsanan, lump-sum na bayad na $15,000 sa mga karapat-dapat na beterano na mamamayan ng Estados Unidos at $9,000 sa mga hindi, na kinuha mula sa isang $198 milyong appropriation, na may isang taong palugit sa pagsusumite. Kinilala rin ng batas ang serbisyo kung ano ito — ngunit basahin po ninyo ang maliliit na letra, dahil ang maliliit na letra ay ang kuwentong ito sa maliit na anyo. Ang pagtanggap ng bayad ay bumuo, ayon sa mga termino ng batas, ng «a complete release of any claim against the United States by reason of such service» (sa Tagalog: isang ganap na pagpapalaya sa anumang paghahabol laban sa Estados Unidos dahil sa serbisyong iyon). Ang isang nabubuhay na asawa ay makatatanggap lamang ng bayad kung isinumite ng beterano ang kanyang paghahabol bago siya namatay; ang isang beterano na namatay habang naghihintay — noong 1946, noong 1980, noong 2008 — ay walang iniwan sa kanyang biyuda sa ilalim ng pondo, at tinanggihan ng Board of Veterans’ Appeals ng VA ang mga paghahabol ng mga biyudang iyon sa eksaktong batayang iyon, na binabanggit na wala itong awtoridad na magkaloob ng remedyo na hindi nilalaman ng batas.
At ang mga paghahabol mismo ay nakasalalay sa papel. Ang pagiging karapat-dapat ay nangailangan ng pagpapatunay ng serbisyo ng U.S. Army, na kumikilos sa pamamagitan ng National Personnel Records Center at ng kinikilala nitong mga roster ng gerilya — mga rekord na hindi kumpleto nang gawin ang mga ito at pagkatapos, noong 1973, ay bahagyang nawasak, nang ang sunog sa NPRC ay kumonsumo ng milyun-milyong file ng tauhan; ang tinatayang pagkalugi ng Army para sa mga tauhang na-discharge sa pagitan ng Nobyembre 1, 1912 at Enero 1, 1960 ay 80 porsiyento. Tumanggap ang VA ng 42,755 aplikasyon sa FVEC. Noong Enero 2019, ayon sa mga bilang ng VA gaya ng iniulat sa rekord na legal at ng Kongreso, 18,983 paghahabol ang naaprubahan at 23,772 ang tinanggihan — mas maraming pagtanggi kaysa pag-apruba, sa isang programa na nilayon upang isara ang pagtutuos, na may humigit-kumulang $56 milyon na nakaupo pa rin sa pondo. Kalaunan ay natagpuan ng mga mananaliksik ng FilVetREP ang mga pangalang nawawala sa mga rekord ng NPRC sa National Archives — kabilang ang kay Almeda sa mga kasong pinatunayan sa apela, ang pangalan ng isa pang beterano ay natagpuang maling nakalista — at inilagay ng mga grupong tagapagtaguyod ang bilang ng mga umapela batay sa nawawalang rekord sa humigit-kumulang 4,200.
Pinagsasama ng kaso ni Almeda ang buong rekord sa isang lalaki. Isang 24-taong-gulang na guro na sumali sa Commonwealth Army noong 1941, lumaban siya sa ilalim ng USAFFE, kumuha ng pagkamamamayan noong dekada 1990, ikinadena ang kanyang sarili sa bakod ng White House noong 1997, tumanggap ng mga benepisyo sa kalusugan ng VA noong 2003 — at pagkatapos ay gumugol ng halos isang dekada sa paghahangad ng $15,000 na bayad ng FVEC dahil hindi mapatunayan ng mga rekord ng Army ang serbisyong nakikita ng lahat ng iba pa. Sa wakas ay kinilala ang kanyang serbisyo, at inaprubahan ang kanyang bayad, nang siya ay 100 taong gulang.
Kung nasaan na ito ngayon
Ang pagkilala, nang dumating ito, ay dumating sa ginto. Ang Filipino Veterans of World War II Congressional Gold Medal Act (P.L. 114-265) — S. 1555, na inisponsor nina Senator Mazie Hirono at Representative Tulsi Gabbard — ay nilagdaan ni Pangulong Obama noong Disyembre 14, 2016. Noong Oktubre 25, 2017, sa Emancipation Hall ng U.S. Capitol, iniharap ng mga pinuno ng House at Senate ang medalya nang sama-sama sa mga beteranong Pilipino ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Kinilala ni House Speaker Paul Ryan na ang pagkilala ay “matagal na, matagal nang dapat ibinigay.” Ang iisang gintong medalya ay napunta sa Smithsonian Institution para sa pagpapakita at pananaliksik; ang mga replika na tanso ay iniharap sa mga nabubuhay na beterano at pinakamalapit na kamag-anak sa mga seremonya sa buong bansa mula noon.
Tumanggap si Almeda sa ngalan ng Philippine Commonwealth Army. Siya ay 100. “Marami ang pumanaw na naghihintay ng 75 taon para dumating ang panahong ito,” sinabi niya sa bulwagan, at: “Naghintay ako kasama ang aking mga sundalong Pilipino at Amerikano para dumating ang sandaling ito.” Sa parehong seremonya, inanunsyo ni VA Secretary David Shulkin na ang tseke ni Almeda sa FVEC — ang $15,000 na hinangad niya sa loob ng halos isang dekada — ay sa wakas ay kanya na. Iniulat ng AP na ang anunsyo ay umani ng mga singhap mula sa daan-daang dumalo. Ang pagtutuos sa medalya at ang pagtutuos sa pera ay nagsara para kay Celestino Almeda sa parehong umaga, pitumpu’t dalawang taon pagkatapos ng digmaan. Para sa klase bilang isang kabuuan, isa lamang sa kanila ang nagsara.
Dahil ang nakapailalim na batas ay hindi kailanman gumalaw. Ang Rescission Acts ay hindi kailanman pinawalang-bisa; idinedeklara pa rin ng 38 U.S.C. § 107 na ang serbisyo ay hindi naging serbisyo ng Estados Unidos para sa karamihan ng mga layunin ng benepisyo. Ang mga beteranong Pilipino ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay hindi pa rin tumatanggap ng mga pensyon o benepisyo na katumbas ng sa mga beterano ng Estados Unidos na lumaban sa tabi nila. Nagbayad ang pondo ng FVEC ng isang minsanan na halaga sa mga lalaking nakaligtas ang papeles — at kumuha ng isang pagpapalaya sa lahat ng karagdagang paghahabol bilang kapalit. Ang mga biyuda ng mga lalaking namatay bago nagbukas ang palugit sa pagsusumite noong 2009 ay nananatili sa labas nito. At ang mga nabubuhay na beterano ay ngayon, ang mga nananatili, humigit-kumulang isang daang taong gulang; bawat taon ang klase na tutulungan ng Fairness Act ay lumiliit sa pinakaliteral na paraan.
Ang buhay ay ang batas. Noong Nobyembre 12, 2025, inanunsyo nina Representatives Kevin Mullin, Ed Case, at James Moylan ang muling pagpapakilala ng Filipino Veterans Fairness Act sa ika-119 na Kongreso (H.R. 6013, ipinakilala noong Nobyembre 10, 2025, at isinangguni sa House Committee on Veterans’ Affairs). Aamyendahan ng panukalang batas ang § 107 upang palawakin ang mga benepisyo — kabilang, sa buod ni Mullin, ang isang pensyon sa kamatayan batay sa pangangailangan para sa mga nabubuhay na kapamilya — mag-uutos sa VA na isaalang-alang ang alternatibong dokumentasyon ng serbisyo lampas sa kinikilalang mga roster ng gerilya ng NPRC, ang tiyak na hadlang na sumira sa libu-libong paghahabol sa FVEC, at pawawalang-bisa ang probisyon ng ARRA na naglimita sa mga benepisyo ng mga beteranong ito. Inendorso ito ng Veterans of Foreign Wars. Ipinagpapatuloy nito ang panukalang batas na unang dinala ni Speier noong 2011 at unang muling ipinakilala ni Mullin noong 2023. Sa pagsulat na ito, nakaupo ito sa komite, kung saan namatay ang bawat bersyon mula pa noong 1993 — at gayunpaman, ito ay isang buhay, maaaring petitionan na hiling, ang tanging sasakyan sa rekord na magsasara ng pagtutuos nang buo.
Ang talaan
Ang mga paksa ng pahinang ito ay ang pinakamalaking klase ng seksyong ito at ang pinakamatagal nitong bukas na pagtutuos: isang utang na kinilala sa ginto, binayaran nang bahagi, at inutang pa rin sa batas. Naihatid na ang medalya. Hindi pa ang pagkakapantay.
Ano ang nagawa na
- 1990: ibinalik ng Immigration Act (§ 405) ang isang landas sa naturalisasyon para sa mga beteranong Pilipino na nagsilbi sa ilalim ng USAFFE — pagkamamamayan, nang walang benepisyo.
- Dekada 1990–2003: ibinalik ang mga antas ng kapansanang kaugnay ng serbisyo sa buong halaga para sa mga beteranong naninirahan sa Estados Unidos, at pinalawak ang limitadong benepisyo sa kalusugan at libing ng VA.
- 2009: nagbayad ang FVEC Fund (ARRA § 1002) ng minsanan na mga halagang $15,000 (mga mamamayan ng Estados Unidos) at $9,000 (mga hindi mamamayan) — 18,983 paghahabol ang naaprubahan noong Enero 2019 — bilang kapalit ng isang ganap na pagpapalaya sa karagdagang mga paghahabol.
- 2016–2017: ang Congressional Gold Medal Act (P.L. 114-265), nilagdaan noong Disyembre 14, 2016, at ang sama-samang medalya na iniharap sa Emancipation Hall noong Oktubre 25, 2017, na ang gintong medalya ay inilagay sa Smithsonian at ang mga replika na tanso ay ipinamahagi sa mga beterano at pinakamalapit na kamag-anak mula noon.
- Ang serbisyo ni Celestino Almeda, na tinanggihan batay sa mga rekord sa loob ng halos isang dekada, ay sa wakas kinilala at ang kanyang bayad ay inaprubahan sa edad na 100 — inanunsyo ng Secretary ng VA sa mismong seremonya ng medalya.
Ano ang hindi pa nagagawa
- Ang Rescission Acts ay hindi kailanman pinawalang-bisa, at ang ganap na pagkakapantay ay hindi kailanman naibalik: walang mga pensyon o benepisyo na katumbas ng sa iba pang mga beterano ng Estados Unidos sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig.
- 23,772 paghahabol sa FVEC ang tinanggihan noong Enero 2019 — mas marami kaysa sa naaprubahan — libu-libo sa kanila batay sa nawawala o hindi mapatunayang mga rekord, kabilang ang mga rekord na nawala sa sunog sa NPRC noong 1973 at mga pangalang wala sa, o maling nakalista sa, kinikilalang mga roster ng gerilya.
- Ang mga nabubuhay na asawa ng mga beterano na namatay bago magsumite — iyon ay, bago umiral ang pondo — ay pinagbawalan sa bayad ng FVEC ayon sa sariling mga termino ng batas; tinanggihan ng Board ng VA ang kanilang mga paghahabol sa eksaktong dahilan na iyon.
- Karamihan sa 260,000 ay patay na. Bawat remedyo mula pa noong 1990 ay dumating sa isang mas maliit na klase kaysa sa kumita nito.
Ano ang hinahangad
- Pagsasabatas ng Filipino Veterans Fairness Act (H.R. 6013, ika-119 na Kongreso, inanunsyo noong Nobyembre 12, 2025 nina Mullin, Case, at Moylan): amyenda sa 38 U.S.C. § 107 patungo sa ganap na pagkakapantay, isang pensyon sa kamatayan batay sa pangangailangan para sa mga nabubuhay na kapamilya, at isang utos ng batas na tanggapin ng VA ang alternatibong dokumentasyon ng serbisyo bilang kapalit ng nawasak at hindi kumpletong mga roster. Hanggang sa maipasa ang isang bersyon ng panukalang batas na iyon, ang pagtutuos na itinatala ng pahinang ito ay nananatiling bukas ayon sa batas.
Ang rekord, sa video
Ang laban ay dinala sa telebisyon, sa dokumentaryong pelikula, at sa wakas sa Emancipation Hall — kaya hinahayaan ng pahinang ito ang rekord na magsalita sa sarili nitong midyum. Anim na pelikula: ang seremonya ng medalya nang buo, ang salaysay ng VA, ang sariling pelikula ng kampanya ng mga beterano, ang dokumentaryo noong 2004, ang kuwento ng Philippine Scouts, at ang laban gaya ng katayuan nito noong 2024.
Ang seremonya, nang buo. Ang opisyal na pelikula ng House noong Oktubre 25, 2017 sa Emancipation Hall: ang Congressional Gold Medal na iniharap sa mga beteranong Pilipino ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, pitumpu't isang taon pagkatapos ng Rescission Acts. (U.S. House of Representatives.)
Ang minuto ng VA. Ang sariling maikling pelikula ng Department of Veterans Affairs tungkol sa paghaharap ng medalya — ang institusyong nagtatala ng pagkilala na ipinagkait nito sa anyo ng benepisyo. (U.S. Department of Veterans Affairs.)
Tungkulin sa bansa. Ang pelikula ng kampanya ng FilVetREP, na ginawa habang ipinaglalaban pa ang panukalang batas sa Gold Medal: ikinukuwento ng mga beterano ang serbisyo, ang rescission, at ang kahilingan sa sarili nilang mga salita. (Filipino Veterans Recognition and Education Project.)
Mga sirang pangako. Ang dokumentaryo noong 2004 tungkol sa laban sa pagkakapantay gaya ng katayuan nito limang taon bago ang pondo ng FVEC — ang mga beterano, ang mga protesta, at ang hindi pa rin nababayaran. (Documentary film, 2004.)
Ang serbisyo mismo. Ang "Untold Triumph," ang dokumentaryong kasaysayan ng mga sundalong Pilipino ng Amerika sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig — Bataan, ang pananakop, at ang digmaang gerilya na pinag-uusapan ng laban sa benepisyo. (Documentary film.)
Lumalaban pa rin, 2024. Ang ulat ng WUSA9, pitong taon pagkatapos ng medalya: ang mga nabubuhay na beterano at ang kanilang mga pamilya, at ang mga benepisyo na hindi dinala ng pagkilala. (WUSA9, May 31, 2024.)
Mga sanggunian
- Congressional Research Service, “Overview of Filipino Veterans’ Benefits” (RL33876) — ang tawag noong 1941, ang posisyon ng VA bago ang 1946 tungkol sa pagiging karapat-dapat, ang dalawang Rescission Acts (P.L. 79-301, Peb. 18, 1946; P.L. 79-391, Mayo 1946), at ang eksepsyon ng Old Scouts: https://www.EveryCRSReport.com/files/20070214_RL33876_17fc47ce1051166a9c85f645dfc0875eef0e7658.pdf
- Rescission Act of 1946, text (P.L. 79-301, 60 Stat. 6, enacted February 18, 1946) — “shall not be deemed to be or to have been service in the military or naval forces of the United States,” sa pamamagitan ng Duty to Country (FilVetREP education project): https://dutytocountry.org/project/lesson-plan-4/
- Smithsonian National Museum of American History, “Smithsonian Collects Filipino Congressional Gold Medal” — ang 260,000 na nagsilbi, mahigit 57,000 napatay, P.L. 114-265, at ang paghaharap noong Oktubre 25: https://americanhistory.si.edu/press/releases/smithsonian-collects-filipino-congressional-gold-medal
- U.S. Mint, “Filipino Veterans of World War II Receive Congressional Gold Medal” (October 25, 2017) — ang seremonya sa Emancipation Hall, ang panahon ng serbisyo ng USAFFE Hulyo 26, 1941–Disyembre 31, 1946, at ang medalya sa ilalim ng Public Law 114-265: https://www.prweb.com/releases/filipino_veterans_of_world_war_ii_receive_congressional_gold_medal/prweb14845955.htm
- VA News, “AAPI Veterans honored through Congressional Gold Medals” — ang medalya ng mga Beteranong Pilipino, Oktubre 25, 2017, Emancipation Hall: https://news.va.gov/74593/aapi-veterans-honored-congressional-gold-medals/432
- Associated Press (Matthew Daly), “Filipino WWII veterans awarded Congressional Gold Medal,” October 26, 2017 — Celestino Almeda: ang pag-enlist noong 1941, pagkamamamayan noong dekada 1990, mga benepisyong medikal ng VA mula 2003, ang halos isang dekadang laban para sa $15,000 na bayad, at ang anunsyo ni Secretary Shulkin sa seremonya: https://www.airforcetimes.com/veterans/2017/10/26/filipino-wwii-veterans-awarded-congressional-gold-medal/?contentQuery=%7B%22includeSections%22%3A%22%2Fhome%22%2C%22excludeSections%22%3A%22%22%2C%22feedSize%22%3A10%2C%22feedOffset%22%3A255%7D&contentFeatureId=f0fmoahPVC2AbfL-2-1-8
- Board of Veterans’ Appeals decision (VA) — ang batas ng FVEC: $15,000 para sa mga mamamayan ng Estados Unidos, $9,000 para sa mga hindi mamamayan, at ang pagtanggap bilang “a complete release of any claim against the United States”: https://www.va.gov/vetapp10/files4/1030645.txt
- Board of Veterans’ Appeals decision (VA) — isang nabubuhay na asawa na tinanggihan sa FVEC dahil ang beterano, na namatay noong 1996, ay hindi nagsumite ng paghahabol bago ang kanyang kamatayan, gaya ng hinihiling ng ARRA § 1002: https://www.va.gov/vetapp13/Files2/1312737.txt
- “From Corregidor to Congress’ Corridors: The Fight for Filipino WWII Veterans’ Benefits,” George Mason University law review (2019) — mga bilang ng VA noong Enero 2019: 42,755 aplikasyon, 18,983 naaprubahan, 23,772 tinanggihan, humigit-kumulang $56 milyon na natitira sa pondo; ang sunog sa NPRC noong 1973 at ang tantya ng Army na 80 porsiyentong pagkalugi: https://mvets.law.gmu.edu/2019/08/26/from-corregidor-to-congress-corridors-the-fight-for-filipino-wwii-veterans-benefits/
- Duty to Country exhibition, “Taking to the Streets” — ang mga martsa sa White House noong tag-init ng 1997, mga pag-aresto, Equity Village sa MacArthur Park, at ang hunger strike: https://exhibition.dutytocountry.org/the-long-road-to-equity/taking-to-the-streets/
- Representative Kevin Mullin, “Reps. Mullin, Case, Moylan Reintroduce Bipartisan Bill to Restore Full Benefits to Filipino Vets and Their Families,” November 12, 2025 — ang Filipino Veterans Fairness Act: pensyon sa kamatayan para sa mga nabubuhay na kapamilya, alternatibong dokumentasyon, ang sunog noong 1973, pag-endorso ng VFW, at ang linya ni Speier mula 2011: https://kevinmullin.house.gov/2025/11/12/reps-mullin-case-moylan-reintroduce-bipartisan-bill-to-restore-full-benefits-to-filipino-vets-and-their-families/
- H.R. 6013, Filipino Veterans Fairness Act of 2025, 119th Congress (introduced November 10, 2025) — teksto: amyenda sa 38 U.S.C. § 107 upang idagdag ang §§ 1541–1542, alternatibong dokumentasyon lampas sa mga roster ng gerilya ng NPRC, taunang pag-uulat ng VA: https://www.govtrack.us/congress/bills/119/hr6013/text
- Senator Mazie Hirono, “Bill recognizes efforts of Filipinos in WW II” — ang pangako ng utos noong Hulyo 1941 ng ganap na benepisyo ng beterano, ang pagbaligtad noong 1946, at ang mahigit 260,000 na naiwan nang wala ang ipinangakong mga benepisyo: https://www.hirono.senate.gov/news/in-the-news/bill-recognizes-efforts-of-filipinos-in-ww-ii
Karagdagang talaan
- Duty to Country — ang proyekto sa edukasyon ng FilVetREP: ang buong kasaysayang biswal, mga kasaysayang pasalita kasama ang mga beterano (kabilang si Almeda), at mga rekord sa silid-aralan ng Rescission Acts at ng laban sa pagkakapantay.
- Filipino Veterans of WWII Congressional Gold Medal — Bayanihan Equity Center — ang sariling timeline ng mga beterano, mula sa tawag noong Hulyo 26, 1941 hanggang sa mga bilang ng FVEC at sa mga seremonya ng medalya.
Part of Betrayed, Not Forgotten — ang pagtutuos ng site na ito para sa mga miyembro ng serbisyo at mga beterano na binigo ng sarili nilang mga institusyon. Ang mga video ay naka-embed mula sa kanilang mga publisher; walang anumang bagay dito ang muling inihost.